Tranh cướp, vạ vật để cầu xin điều gì?

13:43, 19/02/2019
|

- Đến hẹn lại lên, đêm xin ấn tại đền Trần Nam Định lại diễn ra trong tình trạng chen lấn “nghẹt thở”để hành lễ sau giờ khai ấn, và trước khi giờ mở cửa phát ấn bắt đầu là tình cảnh ngàn người vạ vật chờ đến giờ G. Những hình ảnh không bắt mắt này đã biến không gian lễ hội thiêng liêng trở thành một nơi xô bồ, tranh cướp, đến để “hành” bản thân chứ không phải đến nơi để lấy yên, an cho mình.

Khung cảnh ngàn người vạ vật đêm khai ấn đền Trần, cũng ngàn người ngồi giữa đường đi để hành lễ cầu an giải hạn phía bên ngoài tổ đình Phúc Khánh ở Hà Nội, rồi những người dự hội đã phá vỡ hàng rào bảo vệ, tràn vào cướp Phết Hiền Quan tại Tam Nông, Phú Thọ, gây ra tình trạng hỗn loạn tại lễ hội dù chính hội chưa diễn ra lại khiến ta thêm một lần đặt câu hỏi: Liệu sẽ có những điều lành được mang lại khi có những hành động không bình thường như vậy hay không?

Những ngày sau Tết Nguyên đán thường là những ngày bắt đầu lễ hội du xuân khắp mọi miền đất nước. Điểm đến được chọn thường là các đền, chùa, am, miếu… nổi tiếng để cầu chúc một năm mới an lành đến cho mình và người thân, bạn bè...  Và mỗi địa phương gần như đều có những “lễ hội thiêng” để thu hút người đến tham gia trẩy hội, cầu may. Vài năm trở lại đây, một số lễ hội đã không chỉ dừng ở góc độ địa phương mà đã vượt rất xa khỏi ranh giới địa lý của nơi sinh ra lễ hội ấy. Vào thời điểm chính hội, số lượng người đến tham gia hội vượt quá xa khỏi tính toán của ban tổ chức. Từ những lễ hội diễn ra với mục đích giáo dục lòng yêu nước, tự hào, tự tôn dân tộc và truyền thống đấu tranh anh dũng của dân tộc Việt Nam như lễ hội truyền thống Phết Hiền Quan tại Phú Thọ nhằm thể hiện sự thành kính, tri ân, tưởng nhớ công lao to lớn của Nữ tướng Thiều Hoa và nghĩa quân của bà trong giúp Hai Bà Trưng đánh đuổi giặc Hán bỗng biến thành nơi đua nhau tranh cướp để chạm vào Phết với hy vọng may mắn sẽ đến.

Vạ vật chờ phát ấn. Ảnh: CAND
Vạ vật chờ phát ấn. Ảnh: CAND

Theo truyền thống, Lễ Khai ấn đền Trần là một tập tục văn hóa mang tính nhân văn để nhà vua tế lễ Trời, Đất, Tiên tổ thể hiện lòng thành kính biết ơn non sông, cha ông. Và cũng là "tín hiệu nhắc nhở" chấm dứt ngày Tết, thực sự bắt tay vào công việc. Nhưng ngày nay, những lá ấn đền Trần được rỉ tai nhau sẽ giúp thăng tiến trong công việc. Và, cũng không ai bảo ai, mọi người lại chen nhau để hành lễ, ném tiền và “cướp” lộc. Ngạc nhiên là ai cũng tỏ vẻ hoan hỉ khi có thể làm đồng thời tất cả các động tác ấy. Không phải người dân bình thường, mà những đại biểu cổ đeo thẻ và có giấy mời lại là những người tích cực chen lấn, xô đẩy, tranh cướp lộc nhất ở đêm khai ấn năm nay.

Sân đền Trần kín đặc người lúc 0 giờ sáng đêm 19/02. Ảnh: Zing
Sân đền Trần kín đặc người lúc 0 giờ sáng đêm 19/02. Ảnh: Zing

Tự do tín ngưỡng, tôn giáo là quyền của mỗi người đã được quy định trong Hiến pháp, chính vì vậy, nhà nước sẽ không can thiệp vào việc lựa chọn tín ngưỡng của mỗi người. Tuy nhiên, những phát sinh phản cảm diễn ra ở những nơi mà người dân được quyền tự do theo đuổi tín ngưỡng của bản thân nhưng không phù hợp với những chuẩn mực văn hóa, đạo đức lối sống của người Việt thì cần có chế tài xử lý phù hợp.

Chen nhau đặt đồ lễ khi phần lễ của đêm khai ấn vừa kết thúc. Ảnh: Zing
Chen nhau đặt đồ lễ khi phần lễ của đêm khai ấn vừa kết thúc. Ảnh: Zing

Tôi chưa đọc được bất cứ tài liệu ghi chép nào về việc vào ngày diễn ra chính hội, như lễ hội phát ấn tại đền Trần thì người tham dự phải tranh nhau xin đầu tiên mới chuẩn, đúng và mang lại những điều tốt đẹp cho người nhận nó. Cũng tương tự, chắc hẳn nữ tướng Thiều Hoa và nghĩa quân của bà cũng chẳng hài lòng gì với cảnh trăm người lao vào cướp Phết, mà họ cứ đinh ninh cướp được thì nguyện vọng sẽ được đáp ứng. Và liệu bạn sẽ xóa được hạn, được vận rủi, đón rước vận may khi chính bạn đang cản trở đến việc đi lại, vận hành đời sống thường nhật của bao người khác nữa! Và khi bạn- người có danh có phận- bất chấp tất cả để phá vỡ tất cả các quy định của Ban tổ chức lễ hội đề ra như vẫn tràn vào trong lấy lộc, xoa tay lấy may, nhét tiền qua khe hậu cung thì trong công việc liệu sẽ có đàng hoàng, mẫu mực hay không!

Và hơn hết bạn muốn để lại điều gì cho con cái, hậu thế biết được về truyền thống của dân tộc khi cứ đâu có lễ hội là ở đó có tranh giành!

Lam Nguyên


Ý kiến bạn đọc