(VnMedia) – Nói đến tham nhũng, ít ai nghĩ đến tham nhũng trong giáo dục. Tổng kết từ Thanh tra Chính phủ, các dạng tham nhũng trong giáo dục chỉ thuộc phạm vi "nhỏ". Tuy nhiên, tham nhũng trong giáo dục lại có thể gây ra những hậu quả xã hội nặng nề.

Báo điện tử VnMedia xin giới thiệu một góc nhìn của Giáo sư Stephen P.Heyneman, chuyên ngành chính sách giáo dục quốc tế, Đại học Vanderbilt về vấn đề này.
 
Muôn vẻ tham nhũng trong giáo dục

Giáo sư Stephen P.Heyneman cho rằng, tham nhũng trong giáo dục cũng tồn tại như bất kỳ lĩnh vực nào khác và tính công bằng, trong sạch vốn được cho là đặc tính cơ bản của lĩnh vực này đang ngày càng bị xâm phạm bởi các lợi ích cá nhân, nhóm cá nhân, bởi cả các gia đình hay tổ chức.
 
Ông cũng chỉ ra các hình thức tham nhũng đối với giáo dục đại học như: thu lời bất hợp pháp từ hàng hóa, dịch vụ; gian lận trong việc thực hiện các chức năng như tuyển sinh, cho điểm, công nhận tốt nghiệp, nhà ở hay sản phẩm tri thức; những sai phạm mang tính chuyên môn như thiên vị thân nhân, lạm dụng tình dục, không công bằng trong điểm số, đạo văn; trốn thuế và gian lận trong việc sử dụng tài sản của trường đại học.

Ông còn khẳng định rằng, các trường đại học khác nhau thì tồn tại các hình thức hối lộ khác nhau. Bởi theo các khảo sát đối với sinh viên tại Bulgari, Moldova và Serbi, gần 1/5 số người được hỏi thú nhận rằng đã từng hối lộ giảng viên; riêng tại Moldova, tỷ lệ này lên tới 2/5.

Thống kê của Giáo sư Stephen P.Heyneman còn cho thấy, những ngành nghề được cho là có nhu cầu xã hội cao như kinh tế, tài chính và luật – nơi có cạnh tranh đầu vào, học phí và tiềm năng xin được việc làm có thu nhập cao thì tồn tại nhiều tham nhũng hơn các ngành khác.
 
Tham nhũng trong giáo dục là vấn đề chung nhưng hình thức tham nhũng lại khác nhau theo từng vùng, lãnh thổ. Ở Bắc Mỹ, hình thức tham nhũng phổ biến là đạo văn và gian lận trong thi cử đối với sinh viên và giảng viên. Những vi phạm khác có thể kể đến như việc lên lớp muộn, phân biệt chủng tộc, quốc tịch, bất bình đẳng giới…. Ở Việt Nam, Cam-pu-chia, Nam Á, đông Âu và các nước thuộc Liên Xô cũ, vấn đề chính thường là việc “ăn tiền đen”. Việc nhận tiền này thường nhằm mục đích đổi lại điểm cao hơn, cấp chứng nhận hoặc cho phép nhập học. Tại các nước châu Phi phía dưới sa mạc Xa-ha-ra, tham nhũng thường diễn ra dưới hình thức lạm dụng tình dục hoặc sai phạm về chuyên môn trong giảng đường.

Tham nhũng trong giáo dục còn để lại những ảnh hưởng xấu đối với chất lượng giáo dục.

Tham nhũng = Trường kém chất lượng
 
Nhiều người cho rằng tham nhũng và gian lận là một phạm trù văn hóa và nó có khi không vượt quá những chuẩn mực đạo đức của cộng đồng. Điều này có nghĩa là sinh viên hưởng ứng việc tham nhũng và không cảm thấy xấu hổ khi thực hiện. Tuy nhiên, nhìn chung, sinh viên sau đó sẽ cảm thấy xấu hổ và hối lỗi. Tại Croatia, 89% sinh viên cho rằng gian lận trong thi cử là sai trái và số lượng tương đương ở Mỹ cũng đồng ý với điều này.

Tuy nhiên, vẫn có một bộ phận sinh viên Mỹ đã gian lận trong thi cử vẫn cảm thấy không day dứt với đạo đức lương tâm của mình. Theo Giáo sư Stephen P.Heyneman, điều này có nghĩa là, trong nhiều trường hợp, gian lận đã trở thành điều bình thường và hoàn toàn không liên quan gì đến việc đánh giá đạo đức cá nhân.
 
Giáo sư Stephen P.Heyneman cho rằng, các trường đại học là nơi được cho là chuẩn mực của các hành vi xã hội. Vì vậy, việc để các trường đại học bị tha hóa tức là sẽ dẫn đến việc trả giá đắt hơn trong các lĩnh vực khác. Bởi vì một trong những mục đích của trường đại học là dạy con người ta cách cư xử nên tất yếu trường đại học bị tha hóa, các công dân tương lai cũng bị tha hóa theo.
 
Tham nhũng trong giáo dục còn để lại những ảnh hưởng xấu đối với chất lượng giáo dục. Trường đại học sẽ trở thành một nơi đắt đỏ và chất lượng kém khi mà các giảng viên chấp nhận việc cho điểm cao cho những người kém năng lực. Thay vì làm sao để thúc đẩy cạnh tranh nội bộ, tham nhũng lại làm cản trở nó. Một khi trường đại học đã có tiền lệ về việc tham nhũng, thì tất yếu sinh viên của họ sẽ bị thiệt thòi trong việc tìm kiếm công việc sau này. .
 
Như vậy, tham nhũng lại dẫn đến một hệ quả xấu là các tổ chức tư nhân và xã hội sẽ không muốn đầu tư cho giáo dục nữa. Nếu sinh viên có thể mua điểm, họ sẽ đánh mất động lực để học. Doanh nghiệp sẽ không biết được rằng liệu sinh viên đó tốt nghiệp nhờ vào năng lực bản thân hay nhờ vào việc anh ta đã hối lộ giáo viên. Tấm bằng đại học sẽ trở nên mất giá trị. Và doanh nghiệp buộc phải sử dụng những biện pháp khác như kiểm tra, thử việc hoặc các phương án sàng lọc khác để tránh rủi ro. Sinh viên mới tốt nghiệp buộc phải chấp nhận mức lương thấp cho đến khi họ chứng minh được năng lực của bản thân thông qua các trải nghiệm công việc thực tế. Sinh viên tốt nghiệp ở các trường bị nghi ngờ là có tham nhũng sẽ khó được nhận vào các vị trí quan trọng.
 
Bài 2: Tham nhũng trong giáo dục: Ai là thủ phạm?

Thanh Châu