Theo thăm dò của Tổng Liên đoàn lao động (LĐLĐ) Việt Nam, để được xuất khẩu lao động (XKLĐ) sang Hàn Quốc, người lao động phải chi phí trọn gói 8.000 - 10.000 USD  ở Hà Nội, gấp hơn 10 lần so với quy định (654 USD/người).

Ngày 11/1, Hội Luật gia Việt Nam và Dự án hợp tác về phát triển con người khu vực Đông Nam Á của Canada đã tổ chức hội thảo “Pháp luật và cơ chế quốc gia, khu vực và quốc tế về bảo vệ người lao động ở nước ngoài”. 

Lao động bỏ trốn vì phí XKLĐ quá cao

Tỷ lệ lao động Việt Nam bỏ trốn cao nhất là ở Nhật Bản (chiếm 30-40%), tiếp đến là Hàn Quốc (25-30%), Đài Loan trên 9%... Tình trạng này đã ảnh hưởng tới uy tín lao động VN và mục tiêu 1 triệu người lao động làm việc ở nước ngoài vào năm 2015.

Theo phân tích của ông Nguyễn Xuân Nga, Phó trưởng Ban Chính sách kinh tế xã hội (Tổng LĐLĐ Việt Nam), một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn tới tỷ lệ người lao động bỏ trốn cao là chi phí XKLĐ còn bất hợp lý nên người lao động muốn ra ngoài kiếm nhiều tiền hơn để bù vào.

Chưa kể, ngoài các khoản đóng góp theo quy định của Nhà nước, người lao động còn phải đóng thêm các khoản phí “ngầm” khác cho doanh nghiệp XKLĐ và chi phí trung gian.

Ví dụ, theo thông báo của Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ LĐTB-XH), để đi làm việc ở Hàn Quốc với mức lương 16 triệu đồng/tháng, người lao động chỉ phải nộp tất cả chi phí là 654 USD/người. Còn theo thăm dò của Tổng LĐLĐ Việt Nam, để được XKLĐ sang Hàn Quốc, người lao động phải chi phí trọn gói 8.000 - 10.000 USD ở Hà Nội, nếu ở tỉnh khác thì phải cộng thêm 700 - 800 USD.

Để được XKLĐ, người lao động đang phải trả một mức phí rất cao

Mặt khác, cũng theo ông Nguyễn Xuân Nga, một bộ phận người lao động còn suy nghĩ đơn giản, nặng về lợi ích cá nhân, không quan tâm đến lợi ích cộng đồng, không tuân thủ các quy định ghi trong hợp đồng lao động (HĐLĐ).

Ngoài ra, một số doanh nghiệp XKLĐ cũng vi phạm HĐLĐ như đã ký kết với đối tác để người lao động phải làm những nghề, công việc đặc biệt, nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm không phù hợp thể trạng người VN; thời gian làm việc kéo dài, lương, thưởng và các khoản phúc lợi xã hội bị cắt xén so với hợp đồng đã ký kết; người lao động làm công việc phục vụ gia đình, chăm sóc người bệnh có sự cách biệt về thông tin bên ngoài, một số bị chủ ngược đãi nhưng không được ai bảo vệ...

Lập quỹ bảo hộ người lao động

Năm 2007, riêng người lao động VN ở nước ngoài gửi về nước khoảng 2 tỷ USD. Con số này sẽ còn tăng đáng kể trong những năm tới. Sau năm 2010, sẽ có hơn 100.000 người đi làm việc ở nước ngoài/năm, đến sau 2015, thường xuyên sẽ có 1 triệu lao động VN làm việc ở nước ngoài.

Tuy nhiên, để giữ vững thị trường cũ và mở rộng thị trường mới, Phó Chủ tịch thường trực Tổng LĐLĐ Việt Nam Nguyễn Hòa Bình đề nghị phải có nhiều giải pháp để nâng cao trình độ nghề nghiệp, giáo dục kỷ luật lao động, tác phong công nghiệp và văn  hóa DN cho người lao động đi làm việc ở nước ngoài.

Trong thời gian tới, tỷ lệ XKLĐ đã qua đào tạo nghề và người có trình độ từ trung cấp nghề trở lên cần phải chiếm đa số. Từ sau 2015, sẽ chủ yếu XKLĐ có trình độ chuyên môn cao và các chuyên gia.

Với số lượng lao động lớn như vậy, công tác bảo vệ quyền lợi NLĐ sẽ khó khăn hơn rất nhiều. Bộ Ngoại giao đã trình Chính phủ cho lập Quỹ bảo hộ công dân trực thuộc Bộ này với kinh phí ban đầu là 20 tỷ đồng.

Quỹ này sẽ bổ sung một phần kinh phí cho các cơ quan đại diện VN trong các hoạt động bảo hộ công dân và trợ giúp cho những công dân rơi vào hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không thể tự khắc phục được.

Giải tán những DN không đủ năng lực XKLĐ

Ông Nguyễn Xuân Nga cho rằng, cần phải sắp xếp lại DN XKLĐ. Cần giải thể, sáp nhập hoặc thu hồi giấy phép những DN có quy mô rất nhỏ, bình quân mỗi năm chỉ đưa được 200 lao động đi làm việc ở nước ngoài, doanh thu thấp, không đủ năng lực tiếp cận thị trường và những DN mở quá nhiều chi nhánh, cơ sở nhỏ, cán bộ không có chuyên môn.

Hàng năm, cơ quan quản lý Nhà nước về XKLĐ cần có những tiêu chí đánh giá chất lượng của DN XKLĐ để cấp giấy phép hoạt động hoặc tạm dừng việc XKLĐ. Ngoài ra, đội ngũ viên chức làm công tác XKLĐ cần được đào tạo bài bản, có danh mục nghề, có chức năng tiêu chuẩn trong hệ thống tiền lương Nhà nước.

TL (Theo VTC)