(VnMedia) - Khi những câu quan họ tiễn mùa xuân vẫn còn dùng dằng nơi làng trên xóm dưới, vùng Kinh Bắc lại rộn ràng đón một sự kiện văn hoá lý thú và hấp dẫn: Liên hoan dân ca Việt Nam lần thứ 3 khu vực Đồng bằng Trung du Bắc Bộ.

Một tiết mục trong đêm thi chung khảo

Đã có gần 50 tiết mục dự thi 2 đêm chung khảo để chọn ra những tiết mục xuất sắc nhất trình diễn đêm chung kết xếp hạng, sẽ diễn ra vào lúc 20h tối nay (5/4/2009) được truyền hình trực tiếp trên sóng VTV3 - Đài TH Việt Nam.

Trung tâm văn hoá Kinh Bắc những ngày này luôn rộn ràng những làn điệu dân ca đậm chất Bắc Bộ. Từ hát Xẩm, Ca trù, Chèo tàu đến hát Xoan, hát Ghẹo, Quan họ, Trống quân, dân ca Hoa, hát Then… thật phong phú và hấp dẫn.

Các nghệ nhân đến từ Phú Thọ mang đến Liên hoan một màu sắc rất đặc trưng của văn hoa vùng đất Tổ linh thiêng, đó là hát Xoan, hát Ghẹo. Đây là lối hát đã ra đời cách nay nhiều thế kỷ. Hát Xoan, hát Ghẹo có giai điệu và ca từ mộc mạc, dân giã và đơn sơ như chính bản chất con người nơi đây, do đó nó có sức hấp dẫn và thu hút mãnh liệt. Loại hình dân ca này thường được hát vào mùa xuân, theo lề lối, nghi lễ ở cửa đình. Nghệ nhân Nguyễn Văn Bảo dù đã 74 tuổi nhưng đã làm cho khán giả vô cùng ngạc nhiên bởi sự trình diễn tinh tế, mượt mà và giọng hát đầy sức quyến rũ của mình qua làn điệu Đối dẫy cách.

Đoàn Hưng Yên lại mang đến Liên hoan những giai điệu Trống quân khá sôi nổi, rộn ràng của vùng đất nhiều truyền thống văn hoá. Hát Trống quan cũng thường tổ chức vào mùa xuân nhưng lại ý nghĩa nhất và đỉnh cao vẻ đẹp của Trống quân là những đêm hát Hội trăng rằm Trung thu. Ở những thôn làng có truyền thống hát Trống quân vẫn giữ được nhiều nét cổ rất quý giá. Ngoài việc bảo tồn, Trống quân đã thu hút được sự tham gia của rất nhiều bạn trẻ, mà sự trình diễn của đôi trai gái thế hệ “8x” Lê Huyền Trang và Nguyễn Hoàng Tùng là một ví dụ hết sức sinh động.

Các đoàn Bắc Giang, Bắc Ninh thì “đặc sản” vẫn là những làn điệu dân ca Quan họ cổ. Hai đơn vị này luôn có những nghệ nhân hát Quan họ thuộc hàng “đỉnh cao” và mỗi mùa Liên hoan, cũng như những dịp Lễ hội, các bọn Quan họ của hai vùng Bắc Giang - Bắc Ninh luôn có những sự đối đáp và đua tranh khá thú vị. Mặc dù Bắc Ninh được coi là thuỷ tổ của Quan họ, nhưng những Liền anh, Liền chị Bắc Giang cũng không hề kém cạnh, họ mang đến Liên Hoan những giọng hát được coi là “mẫu mực” của Quan họ cổ với những làn điệu xưa cũ nhưng vẫn luôn hấp dẫn. Làn điệu Tuấn Khanh được “đôi” anh Hai Nguyễn Phú Hiệp và Nguyễn Đăng Nam - những nông dân chân lấm tay bùn đến từ làng Thổ Hà ven sông Cầu trình diễn đã nhận được những tràng vỗ tay cổ vũ thực sự nồng nhiệt của khán giả Kinh Bắc.

Xẩm và Ca trù là hai loại hình nghệ thuật rất đặc trưng và nổi tiếng của vùng Bắc Bộ. Đó cũng là lý do giải thích cho việc có khá nhiều tiết mục Xẩm và Ca trù được các đoàn chọn để "ứng thí" tại Liên hoan năm nay. Nghệ thuật hát Xẩm và Ca trù luôn gây được sự chú ý đặc biệt đối với công chúng bởi độ khó và sự tinh tế vốn có của nó. Điều đặc biệt, những thí sinh nhỏ tuổi nhất tại Liên hoan, lại chính là những em học sinh mê Ca trù, hát Xẩm như "điếu đổ". Khi thấy những ca nương vẫn còn đang ở tuổi thiếu niên, tay cầm phách, đánh nhịp “chắc nịch” và cất lên lời hát vang như chuông khánh thì không một khán giả nào có thể “làm ngơ” - đó cũng là một trong những sức hấp dẫn đặc biệt của bộ môn nghệ thuật truyền thống này.


Nếu như Ninh Bình, Hà Nam mang đến Liên hoan những tiết mục Xẩm, Chèo, Hề chèo… rất đặc trưng thì đoàn Hà Nội lại nổi bật bởi những giọng hát Ca trù và hát Xẩm rất ấn tượng. Từ ca nương Kiều Oanh mới 15 tuổi đã từng đoạt tới 7 Huy chương vàng, giọng “vang, rền, nền, nảy” mà đến các nghệ sỹ hát Chèo, nghệ nhân Quan họ còn phải gật gù thán phục, đến những giọng ca như Nguyễn Thị Thắm, Quốc Phòng đều có những phần trình diễn rất thành công, tạo ấn tượng đặc biệt. Xẩm chợ Hà Thành chính là một trong những tiết mục ấy, giọng ca Quốc Phòng đã để lại nhiều tình cảm trong lòng khán giả Bắc Ninh.

Bên cạnh “thế mạnh” của vùng Bắc Bộ là Chèo, Quan họ, Xẩm, Ca trù thì các loại hình khác cũng mang được sắc thái vùng miền rõ rệt và tạo nên những điểm nhấn đặc biệt. Đó là tiết mục Hát then Khúc hát quê hương do nghệ nhân Hoàng Trung Độ (Lục Ngạn - Bắc Giang) vừa chơi đàn tính bằng tay, vừa gõ lục lạc bằng chân vừa hát đã nhận được sự cổ vũ nồng nhiệt của khán giả. Nghệ nhân Nguyễn Phương Chương cũng ở đoàn Bắc Giang lại trình diễn một làn điệu dân ca Hoa nói về “sinh, lão, bệnh, tử” khá đặc biệt với lối trình diễn mang đầy màu sắc thần bí. Hay như nghệ nhân Đinh Thị Thanh Tâm - dân tộc Mường ở Nho Quan - Ninh Bình đã mang đến Liên hoan một làn điệu hát ru của dân tộc Mường rất ngọt ngào và đầy sức quyến rũ…

Hội đồng nghệ thuật của Liên hoan gồm những người “đầu ngành” về dân ca như Giáo sư - tiến sỹ Tô Ngọc Thanh; nhạc sỹ Đặng Hoành Loan, NSND Thanh Hoài, NSƯT Thuý Cải, nhạc sỹ - NSƯT Lương Nguyên. Họ sẽ là những vị giám khảo “cầm cân nảy mực” để chọn ra những tiết mục xuất sắc nhất tham dự đệm chung kết trao giải của khu vực Đồng bằng và Trung du Bắc Bộ sẽ diễn ra vào tối nay (5/4/2009) tại Trung tâm văn hoá nghệ thuật tỉnh Bắc Ninh.

Xin giới thiệu chùm ảnh đêm chung khảo:

Ngô Bá Lục - (bài và ảnh)