Tái cơ cấu kinh tế: Cần "cắt đuôi" các nhóm lợi ích

07:53' 02/11/2014 (GMT+7)
|

(VnMedia) - Thảo luận về tái cơ cấu nền kinh tế, một số đại biểu Quốc hội cho rằng, tái cơ cấu kinh tế còn nhiều ngổn ngang bởi liên quan đến lợi ích nhóm.  Đại biểu Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh) đề nghị, Chính phủ cần quyết liệt hơn trong cơ chế chính sách để địa phương tái cơ cấu mô hình chuyển đổi, cần cắt đuôi các nhóm lợi ích.

>> Nhiều kiến nghị cho tái cơ cấu hệ thống ngân hàng
>> Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước

Cả ngày 1/11/2014, Quốc hội đã nghe thảo luận về việc thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế trong lĩnh vực đầu tư công, doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và hệ thống ngân hàng theo Nghị quyết số 10/2011/QH13 của Quốc hội về Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2011-2015.

Đối với việc thực hiện tái cơ cấu DNNN, trọng tâm là các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước, trong 3 năm 2011-2013, cả nước đã sắp xếp được 180 doanh nghiệp, trong đó cổ phần hóa 99 doanh nghiệp với số cổ phần chào bán giá trị gần 19.000 tỷ đồng. Trong 9 tháng 2014, đã tiếp tục sắp xếp 92 doanh nghiệp, trong đó cổ phần hóa 71 doanh nghiệp, giải thể 2 doanh nghiệp, bán 1 doanh nghiệp, sáp nhập 15 doanh nghiệp và đề nghị phá sản 3 doanh nghiệp.

Theo kế hoạch đến cuối năm 2014, sẽ có khoảng 200 doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa và cuối quý III/2015 toàn bộ các doanh nghiệp được phê duyệt phương án cổ phần hóa để tiến hành bán cổ phần lần đầu.

Là một trong 3 trụ cột trong tái cơ cấu nền kinh tế, nhưng theo kết quả của đoàn giám sát Ủy ban thường vụ, quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước hiện diễn ra chậm, nên kết quả đạt được còn hạn chế.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Quốc hội - Trưởng ban giám sát Nguyễn Văn Giàu nêu: Đối với đầu tư công: Tiến độ thực hiện tái cơ cấu các DNNN chậm so với yêu cầu, chưa có chuyển biến mang tính đột phá, nhất là phân bổ lại nguồn lực hiện có và phương thức quản trị doanh nghiệp hiện đại phù hợp và xu hướng cạnh tranh ngày càng khốc liệt của thị trường.

Việc thực hiện sắp xếp, cổ phần hóa các DNNN có tỷ lệ nắm giữ cổ phần của Nhà nước tại các doanh nghiệp trên 51% vốn điều lệ, không thuộc diện Nhà nước cần chi phối còn chậm, nhất là tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước.

Tiến độ thoái vốn còn chậm, tổng số tiền thu về còn thấp so với tổng số vốn đã đầu tư, phần lớn các khoản đầu tư ngoài ngành có hiệu quả thấp, một số thua lỗ nên khó thu hút được các nhà đầu tư, nhất là trong bối cảnh sự phục hồi của nền kinh tế còn chậm.

Đại biểu Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh): Cần cắt đuôi nhóm lợi ích

Góp ý về tái cơ cấu DNNN, đại biểu Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh) cho rằng: Chúng ta tái cơ cấu bằng cách giảm tập đoàn kinh tế, nhưng chính các tập đoàn này lại đẻ ra rất nhiều công ty con. Thậm chí là các công ty cháu, chắt. Do đó việc thoái vốn không đạt được so với yêu cầu.

Chính vì vậy, đại biểu Khá đề nghị: Chính phủ cần quyết liệt hơn trong cơ chế chính sách để địa phương tái cơ cấu mô hình chuyển đổi, cần cắt đuôi các nhóm lợi ích. Thực tế hiện này nhiều DNNN vẫn mang nặng bộ máy bao cấp, thừa thầy thiếu thợ. Cứ đụng đến là sợ do “con ông này, cháu ông nọ”. Vì vậy phải kiêm quyết tinh giảm biên chế để nâng cao sức cạnh tranh của DNNN.

Cùng quan điểm, đại biểu Trần Du Lịch (TP.HCM) đánh giá tái cấu kinh tế là một quá trình trăn trở, là một chủ trương cao nhất của Nhà nước. 

Đại biểu Lịch cho rằng, tái cơ cấu kinh tế còn nhiều ngổn ngang bởi liên quan đến lợi ích nhóm. Theo ông Lịch, mục tiêu cuối cùng cũng là đổi mới phát triển kinh tế, nâng cao sức cạnh tranh.

Mười nội dụng trong báo cáo giám sát đã được đưa đến các đại biểu nhưng không ai phản đối nên đại biểu Lịch đề nghị đưa vào nhóm biện pháp vào nghị quyết về giám sát. Như vậy, chúng ta sẽ đạt được sự đồng bộ: luật đầu tư, ngân sách. Chúng ta cần cải cách đồng bộ, giải quyết được vấn đề thể chế của chúng ta.

Về cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước, đại biểu Trần Du Lịch đề nghị: “Cần giải pháp cụ thể từng vấn đề cụ thể, sao các ông nói nhiều quá, bớt những cái không cần thiết đi. Cái nào cần thiết thì làm, không thì để nguồn vốn đó hỗ trợ xây dựng bệnh viện, hỗ trợ nông dân, ngư dân...".

 Ảnh minh họa

 Đại biểu Trần Du Lịch (TP.HCM) phát biểu tại Quốc hội ngày 1/11. Ảnh:KN


Bộ trưởng Bùi Quang Vinh: Không đổi mới cán bộ không đổi mới được nền kinh tế

Thảo luận về tái cơ cấu nền kinh tế, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh cho biết, trước khi thực hiện tái cơ cấu, lạm phát ở đỉnh điểm, đồng tiền mất giá, tỷ giá hối đoái thay đổi liên tục, hệ thống ngân hàng đứng trước bờ vực phá sản; đến nay vĩ mô đã được kiểm soát. CPI đến hết tháng 10/2014 là 2,36%; chỉ số lạm phát dưới 4%. Tăng trưởng tăng từng năm, năm 2012 là 5,25%; năm 2013 là 5,42; năm nay khả năng gần như chắc chắn là 5,8% ... Đó là những kết quả lớn nhất của quá trình tái cơ cấu.

Khá thẳng thắn khi không đồng tình với ý kiến cho rằng, Việt Nam tăng trưởng dưới tiềm năng, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh lập luận: “Vì tiềm năng tính bằng cái gì? Căn cứ nào để tính tiềm năng tăng trưởng là bao nhiêu, 7%? Không phải. Việt Nam sẽ tăng trưởng 8-9% và quốc tế đang đề nghị Việt Nam phải tăng trưởng từ 8-9,5% thì 40 năm sau chúng ta mới bằng Hàn Quốc bây giờ”.

Theo Bộ trưởng Bùi Quang Vinh, tiềm năng hay không chính ở con người, còn tài nguyên không phải quyết định. Những đất nước không có tiềm năng về tài nguyên nhưng họ có tiềm năng con người, họ là những nước phát triển mạnh mẽ nhất. Cho nên, giới hạn tiềm năng chính là giới hạn ở trí tuệ con người. Việt Nam có rất nhiều tiềm năng.

Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cho rằng: “Không đổi mới cán bộ không đổi mới được nền kinh tế, vì các chuyên gia quốc tế nói rằng, nếu ông đổi mới doanh nghiệp Nhà nước mà vẫn để nguyên những cán bộ đã từng sinh ra những doanh nghiệp đó, lãnh đạo doanh nghiệp đó thì hôm nay họ không tự chặt chân mình đâu. Phải có người khác đến đổi mới. Cho nên, đổi mới cán bộ cũng là một yếu tố phải tác động mới làm đổ mới được, không đơn giản, không tự mình đổi mới mình. Khó lắm”.

Bộ trưởng Vinh đề nghị: Cần có sự chỉ đạo tập trung hơn để tiếp tục làm. Không phải mục tiêu đặt ra đến 2015 mà phải làm xuyên suốt 5 năm tiếp theo. Làm sao mà năm sau tiếp tục một quá trình để Việt Nam cất cánh lên được mà còn phải dài hạn. Nhưng từng nhiệm kỳ đặt mục tiêu cụ thể để phấn đấu.

“Chúng ta phải đổi mới thể chế, pháp luật, chứ không thể dùng lời khuyên, mong muốn để thay đổi”, Bộ trưởng Vinh nói.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP.HCM): Xác định rõ hơn mô hình phát triển kinh tế

Đại biểu Trần Hoàng Ngân, đại biểu TP.HCM cho rằng quá trình tái cơ cấu nước ta là kế hoạch dài hạn, mới triển khai gần đây nhưng đã đạt được những kết quả ghi nhận, đặc biệt về hoàn thiện thể chế, hệ thống pháp luật. Đây là cơ sở đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu.

Qua 3 năm tái cơ cấu: kinh tế vĩ mô ổn định tạo điều kiện để phát triển toàn diện. Đại biểu Ngân đề nghị Chính Phủ phải xác định rõ hơn mô hình phát triển kinh tế, xác định rõ cơ cấu cho từng ngành, vùng, thành phần và từng địa phương về kinh tế.

Đại biểu Ngân nêu, tái cơ cấu đầu tư công thời gian qua có quá nhiều vấn đề. Một số dự án đầu tư không hợp lý, công trình hoàn thành nhưng không như mong đợi. Chính phủ vẫn cần làm rõ trách nhiệm các bên liên quan đến các dự án yếu kém trong đầu tư công.

Về vấn đề cổ phần hoá, trong 3 năm đã cổ phần được 170 doanh nghiệp, đề án được 180 doanh nghiệp. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp nhà nước còn chần chừ. Chính Phủ phải xác định rõ nhiệm vụ chính, không chỉ tập trung vào số lượng mà còn về chất lượng của cổ phần hoá...


Đinh Bách